PRZEGLĄD POWDROŻENIOWY W ZAKRESIE SPRAWOZDAWCZOŚCI BIEGŁEGO REWIDENTA – OŚWIADCZENIE PODSUMOWUJĄCE INFORMACJE ZWROTNE które według zawodowego osądu biegłego rewidenta miały największe znaczenie przy badaniu sprawozdania finansowego za bieżący OGÓLNIE Wcześniejszy i SPORZĄDZAJĄCE KRAJOWE STANDARDY, III. KLUCZOWE SPRAWY BADANIA Komunikat dla komitetów audytu w sprawie weryfikacji niezależności biegłego rewidenta i firmy audytorskiej Zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym w jednostkach zainteresowania publicznego działa komitet audytu, który jest komitetem do spraw audytu, o którym mowa w PK ! üjˆ» c [Content_Types].xml ¢ ( Ä–KOë0 …÷Hü‡È[Ô¸°¸B¨) K@¢Hl]{ÒZø%{ ôßßqÓF ZRQ"6‘bÏ9ç ;‘=º|·¦x…˜´w ;-‡¬'½ÒnV±§Éíàœ …SÂx [Bb—ãã£Ñd ¤v©bsÄpÁy’s°"•>€£™ÚG+ ^㌠!_Ä øÙpø Kï 0{°ñè j±0XܼÓpC ÜŒ WM]Žª˜¶YŸÇùVE “>ID FK 4Ï_ úÄ5X3•¤\Õ¤¹ é„ v$ä™Ý kÝ=-fÔ Š ñNXªâo>*®¼\XR–ßÛláôu sprawozdanie niezaleŻnego biegŁego rewidenta z badania Dla Akcjonariuszy i Rady Nadzorczej Polskiego Koncernu Naftowego ORLEN S.A. Sprawozdanie z badania rocznego skonsolidowanego sprawozdania . Zbliża się ostatni kwartał roku kalendarzowego, co dla jednostek gospodarczych, których rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, oznacza rozpoczęcie przygotowań do zamknięcia roku. Działalność służb finansowo-księgowych koncentruje się (poza bieżącą pracą) między innymi na obowiązkach, których należy dopełnić w związku z nadchodzącym ostatnim dniem roku obrotowego, wskazanych w ustawie o rachunkowości (dalej: uor). Jednym z takich obowiązków jest – dla jednostek gospodarczych podlegających corocznemu badaniu – wybór, zgodnie z art. 66 uor, firmy audytorskiej do przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego. O ile statut firmy nie stanowi inaczej, takiego wyboru dokonuje organ zatwierdzający sprawozdanie finansowe. Z kolei umowę z firmą audytorską zawiera kierownik jednostki >patrz tabela. Czytaj także: Badanie sprawozdania finansowego: z wyborem biegłego rewidenta nie warto zwlekać Czas na decyzję Umowa powinna być zawarta przez kierownika jednostki zgodnie z wymogami art. 66 ust. 5 uor, tj. w terminie umożliwiającym udział audytora w inwentaryzacji znaczących składników majątkowych. Określając ten termin należy posiłkować się art. 26 ust. 3 uor, z którego wynika, że termin i częstotliwość inwentaryzacji uważa się za dotrzymane, jeżeli inwentaryzację: - składników aktywów (z wyłączeniem między innymi aktywów pieniężnych, papierów wartościowych, produktów w toku produkcji) rozpoczęto nie wcześniej niż trzy miesiące przed końcem roku obrotowego, a zakończono do 15. dnia następnego roku, a ustalenie stanu nastąpiło przez dopisanie lub odpisanie od stanu stwierdzonego drogą spisu z natury lub potwierdzenia salda przychodów i rozchodów (zwiększeń i zmniejszeń), jakie nastąpiły między datą spisu lub potwierdzenia a dniem ustalenia stanu wynikającego z ksiąg rachunkowych, przy czym stan wynikający z ksiąg rachunkowych nie może być ustalony po dniu bilansowym; - zapasów materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujących się w strzeżonych składowiskach i objętych ewidencją ilościowo-wartościową przeprowadzono raz w ciągu dwóch lat; - nieruchomości zaliczonych do środków trwałych oraz inwestycji oraz znajdujących się na terenie strzeżonym innych środków trwałych, a także maszyn i urządzeń wchodzących w skład środków trwałych w budowie przeprowadzono raz w ciągu czterech lat; - zapasów towarów i materiałów (opakowań) objętych ewidencją wartościową w punktach obrotu detalicznego jednostki przeprowadzono raz w roku; - zapasów drewna w jednostkach prowadzących gospodarkę leśną przeprowadzono raz w roku. Oznacza to między innymi, że potwierdzanie stanu należności albo ustalanie stanu zapasów jednostka będzie mogła rozpocząć już 1 października br., czyli umowa z firmą audytorską powinna być zawarta w ostatnim kwartale roku oborowego. Obligatoryjnie lub po przekroczeniu limitów W przypadku badania ustawowego, pierwsza umowa o badanie sprawozdania finansowego jest zawierana z firmą audytorską na okres nie krótszy niż dwa lata, z możliwością przedłużenia na kolejne co najmniej dwuletnie okresy. Ustawowe badanie sprawozdania finansowego jest zdefiniowana w art. 64 uor. Zgodnie z tym przepisem obowiązkowemu badaniu podlegają między innymi roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe grup kapitałowych oraz roczne sprawozdania finansowe kontynuujących działalność: - banków krajowych, oddziałów instytucji kredytowych, oddziałów banków zagranicznych, zakładów ubezpieczeń, zakładów reasekuracji, głównych oddziałów i oddziałów zakładów ubezpieczeń, głównych oddziałów i oddziałów zakładów reasekuracji oraz oddziałów zagranicznych firm inwestycyjnych; - spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych; - jednostek działających na podstawie przepisów o obrocie papierami wartościowymi oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi oraz jednostek, o których mowa w art. 2 ust. 2b uor (alternatywne spółki inwestycyjne); - jednostek działających na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych; - krajowych instytucji płatniczych i instytucji pieniądza elektronicznego; - spółek akcyjnych, z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji; - pozostałych jednostek, które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdania finansowe, spełniły co najmniej dwa z następujących warunków: – średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób, – suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2,5 mln euro, – przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równo-wartość w walucie polskiej co najmniej 5 mln euro. Wielkości wyrażone w euro przelicza się na polskie złote po kursie średnim, ogłoszonym przez Narodowy Bank Polski, na dzień bilansowy czyli dla ustalenia obowiązku badania sprawozdania finansowego za rok obrotowy zakończony 31 grudnia 2018 roku należy sięgnąć po dane z 2017 roku. Po przeliczeniu będą się one kształtować się następująco: - dla bilansu – 2 500 000 euro x 4,1709 zł/euro = 10 427 250 zł; - dla przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych – 5 000 000 euro x 4,1709 zł/euro = 20 854 500 zł. Kiedy wolno się wycofać Oprócz obowiązku zawarcia umowy z audytorem kierownik jednostki ma prawo w szczególnych przypadkach rozwiązać taką umowę. Zgodnie z art. 66 ust. 7 uor rozwiązanie umowy o badanie sprawozdania finansowego jest możliwe jedynie w sytuacji zaistnienia uzasadnionej podstawy. Za uzasadnioną podstawę uznaje się w szczególności: - wystąpienie zdarzeń uniemożliwiających spełnienie wymagań określonych przepisami prawa dotyczącymi przeprowadzenia badania, zasadami etyki zawodowej, niezależności lub krajowymi standardami wykonywania zawodu; - niedotrzymanie warunków umowy innych niż skutkujące możliwością wyrażenia opinii z zastrzeżeniami, opinii negatywnej lub odmowy wyrażenia opinii; - przekształcenia, zmiany właścicielskie, zmiany organizacyjne uzasadniające zmianę firmy audytorskiej lub nieprzeprowadzenie badania. O rozwiązaniu umowy o badanie sprawozdania finansowego kierownik jednostki oraz firma audytorska informują niezwłocznie, wraz z podaniem stosownego wyjaśnienia przyczyn rozwiązania umowy, Krajową Radę Biegłych Rewidentów. Jeśli badanie dotyczy jednostki zainteresowania publicznego, to o rozwiązaniu umowy należy poinformować także Komisję Nadzoru Finansowego. Uwaga! Artykuł 66 ust. 8 uor jasno podkreśla, że różnice poglądów w zakresie stosowania zasad rachunkowości lub standardów badania nie są uzasadnioną podstawą rozwiązania umowy o badanie sprawozdania finansowego. Współpraca zaplanowana Poza tym, na podstawie art. 67 ust. 1 uor, kierownik jednostki powinien zapewnić biegłemu rewidentowi, przeprowadzającemu badanie sprawozdania finansowego, dostęp do ksiąg rachunkowych oraz dokumentów księgowych i wszelkich innych dokumentów, a także udzielić odpowiednich informacji lub wyjaśnień, które są niezbędne do sporządzenia sprawozdania z badania. Dlatego warto dokładnie zaplanować proces badania sprawozdania finansowego, ponieważ współpraca z biegłym rewidentem, jako dodatkowa czynność obok codziennych zadań, może być czasochłonna i absorbująca. Przepisy przewidują sankcje Artykuł 4 ust. 5 uor wskazuje kierownika jednostki, jeśli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, jako osobę odpowiedzialną za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości. Zgodnie z art. 4a uor kierownik jednostki oraz członkowie rady nadzorczej lub innego organu nadzorującego jednostki są zobowiązani do zapewnienia, aby sprawozdanie finansowe oraz sprawozdanie z działalności (w tym także skonsolidowane sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z działalności grupy kapitałowej) spełniały wymagania przewidziane w uor. Kierownik jednostki oraz członkowie rady nadzorczej lub innego organu nadzorującego jednostki odpowiadają solidarnie wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem stanowiącym naruszenie powyższych obowiązków. Należy na koniec podkreślić, że art. 77 i 79 uor przewidują – w przypadku niedopełnienia obowiązków związanych ze sprawozdaniem finansowym – kary grzywny albo pozbawienia wolności (lub obie te kary łącznie). Sankcjonowane czynności związane z badaniem sprawozdania finansowego to między innymi: - niepoddanie sprawozdania finansowego badaniu przez biegłego rewidenta; - nieudzielenie lub udzielenie niezgodnych ze stanem faktycznym informacji, wyjaśnień, oświadczeń biegłemu rewidentowi albo niedopuszczenie go do pełnienia obowiązków; - rozwiązanie umowy o badanie sprawozdania finansowego, bez uzasadnionej podstawy lub niepoinformowanie Krajowej Rady Biegłych Rewidentów (a w pewnych przypadkach Komisji Nadzoru Finansowego) o rozwiązaniu tej umowy; - stosowanie klauzul umownych w umowach zawartych przez badaną jednostkę, które ograniczałyby możliwość wyboru firmy audytorskiej przez organ dokonujący wyboru firmy audytorskiej, na potrzeby przeprowadzenia badania ustawowego sprawozdań finansowych tej jednostki, do określonych kategorii lub wykazów firm audytorskich; - zawarcie z firmą audytorską umowy o obowiązkowe badanie na okres krótszy niż dwa lata. ? Podstawa prawna: ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn. DzU z 2018 r., poz. 395 ze zm.) Biegły rewident badając sprawozdania finansowe jednostki, powinien mieć dostęp do dokumentów istotnych z punktu widzenia prowadzonego badania. Dzięki temu biegły może odtworzyć przeprowadzone przez jednostkę transakcje, co prowadzi do uwiarygodnienia informacji finansowych oraz służy zapewnieniu bezpieczeństwa obrotu gospodarczego w Polsce. Jakie dokumenty należy udostępnić biegłemu Zgodnie z ustawą o rachunkowości kierownik badanej jednostki powinien zapewnić udostępnienie biegłemu rewidentowi: 1 ksiąg rachunkowych; 2 dokumentów stanowiących podstawę dokonanych w nich zapisów; 3 wszelkich innych dokumentów w postaci: a) istotnych umów handlowych i bankowych, których stroną jest badana jednostka, b) uchwał z posiedzeń zarządu, rady nadzorczej, c) innych ważnych dokumentów. Sprawozdania finansowe jednostek mikro Oprócz tego kierownik jednostki powinien udzielić wyczerpujących: 1 informacji, wyjaśnień i oświadczeń, które są niezbędne do wydania opinii biegłego rewidenta o badanym sprawozdaniu finansowym jednostki, 2 informacji związanych z przebiegiem badania, 3 informacji o terminach spisów z natury składników majątku jednostki. Dostęp do ważnych dokumentów powinien być zapewniony, gdyż może to uniemożliwić uzyskanie pełnych informacji o sytuacji jednostki, które są niezbędne do wydania opinii z badania. W przypadku, gdy biegły rewident potrzebuje dostępu do dokumentów istotnych z punktu widzenia prowadzonego badania, powinien on każdorazowo zwrócić się w tej sprawie do kierownika badanej jednostki. Polecamy: Monitor Księgowego – prenumerata Warto przy okazji wspomnieć, że biegły rewident ma obowiązek zachowania jako tajemnicy służbowej tego wszystkiego, czego dowiedział się w trakcie wykonywania swoich obowiązków. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy musi złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Dokumenty weryfikowane przez biegłego W przypadku, gdy biegły przeprowadzał badanie danej jednostki w poprzednim roku, to aktualizuje on swoją dokumentację rewizyjną, uzupełniając ją o dokumenty, które uległy zmianie w danym roku obrotowym. Zapoznając się z jednostką, biegły rewident poprosi ją o przedstawienie następujących dokumentów: Dokumenty rejestracyjne, uchwały, umowy: 1) NIP, 2) REGON, 3) rejestracja w ZUS i PFRON, 4) odpis KRS, 5) umowa lub statut jednostki, Za niezłożenie sprawozdania finansowego grozi wykreślenie z KRS 6) opinia i raport z badania sprawozdania finansowego za rok ubiegły, jeśli jednostka była badana przez inny podmiot, 7) uchwały zgromadzenia wspólników dotyczące sprawozdania za rok ubiegły, 8) potwierdzenie złożenia sprawozdania finansowego za rok ubiegły do KRS, urzędu skarbowego oraz do publikacji w „Monitorze Polskim B”, 9) uchwała Rady Nadzorczej lub zgromadzenia wspólników o wyborze audytora, 10) umowy kredytowe z bankami, umowy pożyczek, 11) protokoły z kontroli skarbowych, ZUS itp. Polityka rachunkowości Po zapoznaniu się z wymienionymi wyżej dokumentami biegły rewident zwraca szczególną uwagę na politykę rachunkowości. Jest ona bowiem podstawą ujęcia operacji gospodarczych w księgach rachunkowych jednostki. Dlatego przed przystąpieniem do sporządzenia sprawozdania finansowego jednostka powinna ją przejrzeć i w razie potrzeby zaktualizować. W praktyce często zdarza się, że małe i średnie jednostki nie przywiązują wagi do jakości sporządzonej przez siebie polityki rachunkowości i nie rozstrzygają w niej sposobów ujęcia wielu operacji gospodarczych. Należy wspomnieć jak ważną kwestią jest przyjęcie przez jednostkę odpowiednich rozwiązań dostosowanych do specyfiki jej działalności. W wielu bowiem przypadkach ustawa o rachunkowości zawiera kilka sposobów wyceny aktywów i pasywów. Spośród wielu możliwych rozwiązań jednostka powinna wybrać te zapewniające rzetelność sporządzonego sprawozdania finansowego. Należności nieściągalne, przedawnione i umorzone w bilansie Polityka rachunkowości w szczególności powinna określać: 1) rok obrotowy i wchodzące w jego skład okresy sprawozdawcze; 2) metody wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego; 3) sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych, czyli: a) zakładowego planu kont, b) wykazu ksiąg rachunkowych, c) opisu systemu przetwarzania danych; 4) system służący ochronie danych i ich zbiorów. Dodatkowo istotne jest sprawdzenie ciągłości stosowanych przez jednostkę zasad rachunkowości, co nie oznacza, że nie można dokonywać w nich zmian. Jednostka powinna pamiętać jednak o tym, aby w informacji dodatkowej ujawnić wprowadzone w zasadach rachunkowości zmiany, a także ich wpływ na wynik finansowy. Oprócz tego wprowadzenie zmian w stosowanych zasadach oznacza konieczność ich stosowania od początku danego roku obrotowego. Pozostałe dokumenty Aby móc zapoznać się z zasadami funkcjonowania jednostki oraz przeprowadzić analizę sprawności działania w jednostce systemu kontroli wewnętrznej biegły sprawdza różne dokumenty funkcjonujące w jednostce w postaci: instrukcji, regulaminów opisujących przebieg kontroli wewnętrznej, w szczególności są to: 1) regulaminem organizacyjnym jednostki, 2) regulaminem wynagradzania, 3) instrukcją obiegu dokumentów, 4) instrukcją dotyczącą gospodarki magazynowej, 5) instrukcją inwentaryzacyjną, 6) instrukcją dotyczącą gospodarki kasowej, 7) instrukcją w sprawie wnoszenia i wynoszenia składników majątkowych przez bramę – system przepustek. autor: Marta Przyborowska Podyskutuj o tym na naszym FORUM Materiał dowodowy z badania jest informacją wykorzystywaną przez biegłego rewidenta do sformułowania wniosków, na których opiera się jego opinia. Pisemne oświadczenia zawierają niezbędne informacje, których biegły rewident potrzebuje w związku z badaniem sprawozdania finansowego jednostki. Pisemne oświadczenia, podobnie jak odpowiedzi na zapytania, są dowodami badania. Pisemne oświadczenia dostarczają niezbędnych dowodów badania, uzupełniają inne procedury badania oraz nie dostarczają samodzielnie wystarczających właściwych dowodów badania dotyczących wszelkich spraw, którymi się zajmują. Nie mają one wpływu na charakter ani zakres innych procedur badania, które biegły rewident stosuje w celu uzyskania dowodów z badania dotyczących wypełniania obowiązków przez kierownictwo lub konkretnych twierdzeń. Zazwyczaj zarówno prezes zarządu, jak i przewodniczący rady nadzorczej powinni podpisać oświadczenie zarządu. Cele AudytoraBiegły rewident powinien uzyskać pisemne oświadczenia od kierownictwa (w stosownych przypadkach od osób odpowiedzialnych za zarządzanie), że uważa, iż wypełnił swoje obowiązki: Za sporządzenie i rzetelną prezentację sprawozdania finansowego oraz za kompletność informacji przekazanych biegłemu rewidentowi. Wspieranie innych dowodów badania istotnych dla sprawozdania finansowego lub konkretnych twierdzeń zawartych w sprawozdaniu finansowym za pomocą pisemnych oświadczeń, o ile zostaną one określone przez biegłego rewidenta lub wymagane przez inne sekcje UA-C. Odpowiednio reagować na pisemne oświadczenia złożone przez kierownictwo. Odpowiednia reakcja w przypadku, gdy kierownictwo nie dostarczy pisemnych oświadczeń wymaganych przez audytora. Reprezentacja pisemna DefinicjaReprezentacja pisemna jest zdefiniowana jako: Pisemne oświadczenie kierownictwa przekazane audytorowi w celu potwierdzenia niektórych kwestii lub poparcia innych dowodów kontroli. Pisemne oświadczenie w tym kontekście nie zawiera sprawozdań finansowych, zawartych w nich twierdzeń ani uzupełniających je ksiąg i dokumentów. WymaganiaKierownictwo, od którego wymaga się pisemnych oświadczeń, obejmuje kierownictwo posiadające odpowiednią odpowiedzialność za sprawozdanie finansowe oraz wiedzę na temat przedmiotowych kwestii. Wymagane są pisemne oświadczenia dotyczące obowiązków kierownictwa: Sporządzanie i rzetelna prezentacja sprawozdania finansowego zgodnie z odpowiednimi ramami finansowymi. Dostarczone informacje i kompletność transakcji. Inne oświadczenia pisemneBiegły rewident powinien zwrócić się do kierownictwa o przedstawienie pisemnych oświadczeń dotyczących następujących kwestii: Oszustwo. Odpowiada za zaprojektowanie, wdrożenie i utrzymanie kontroli wewnętrznej w celu zapobiegania i wykrywania nadużyć finansowych, za wszelkie niezbędne informacje pochodzące z wewnętrznej oceny ryzyka, że sprawozdanie finansowe może zostać istotnie błędnie sporządzone w wyniku nadużyć finansowych, oraz za wszelkie znane, podejrzane lub domniemane nadużycia finansowe. Przepisy ustawowe i wykonawcze. Zidentyfikowana lub podejrzewana niezgodność z przepisami prawa i regulacjami została ujawniona biegłemu rewidentowi. Nieskorygowane zniekształcenia. Skutki zidentyfikowanych nieskorygowanych zniekształceń indywidualnie lub w całości są nieistotne. Sprawy sądowe i roszczenia. Skutki wszystkich znanych rzeczywistych lub możliwych sporów i roszczeń, które powinny być wzięte pod uwagę przy sporządzaniu sprawozdań finansowych i ujawnianiu informacji dla potrzeb obowiązujących ram sprawozdawczości finansowej. Szacunki. Zasadność istotnych założeń przyjętych przy dokonywaniu szacunków księgowych. Transakcje z podmiotami powiązanymi. Ujawnienie wszystkich znanych mu powiązań z podmiotami powiązanymi i transakcji z nimi związanych. Kolejne zdarzenia. Wszystkie kolejne zdarzenia wymagające korekty lub ujawnienia, wymagane przez obowiązujące zasady sprawozdawczości. Wszystkie kolejne zdarzenia wymagające korekty lub ujawnienia zgodnie z obowiązującymi zasadami sprawozdawczości. Dodatkowe oświadczenia pisemne dotyczące sprawozdania finansowegoInne sekcje AU-C wymagają, aby audytor zażądał pisemnych oświadczeń. Jeżeli biegły rewident uzna, że konieczne jest uzyskanie jednego lub kilku pisemnych oświadczeń na poparcie innych dowodów z badania istotnych dla sprawozdania finansowego lub jednego lub kilku konkretnych oświadczeń w sprawozdaniu finansowym, powinien zażądać takich innych pisemnych oświadczeń. Data i okres(y) objęte pisemnymi oświadczeniami: Powinien nastąpić na dzień sporządzenia przez biegłego rewidenta raportu z badania sprawozdania finansowego. Powinno dotyczyć wszystkich sprawozdań finansowych i okresów, o których mowa w sprawozdaniu biegłego rewidenta. Forma pisemnych oświadczeń. Powinno być w formie oświadczenia skierowanego do audytora. Wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń pisemnychJeżeli biegły rewident ma wątpliwości co do kompetencji, uczciwości, wartości etycznych lub staranności kierownictwa lub co do zaangażowania kierownictwa w te kwestie lub ich egzekwowania, powinien on określić wpływ, jaki takie wątpliwości mogą mieć na wiarygodność oświadczeń (ustnych lub pisemnych) i dowodów badania w ogóle. Jeżeli pisemne oświadczenia są niespójne z innymi dowodami z badania, audytor powinien przeprowadzić procedury badania w celu podjęcia próby rozwiązania tej kwestii. Jeżeli sprawa pozostaje nierozstrzygnięta, biegły rewident powinien ponownie rozważyć ocenę kompetencji, uczciwości, wartości etycznych lub staranności kierownictwa lub jego zaangażowania w te kwestie lub ich egzekwowania oraz powinien określić wpływ, jaki może to mieć na wiarygodność oświadczeń (ustnych lub pisemnych) i dowodów z badania w ogóle. Biegły rewident powinien podjąć odpowiednie działania, łącznie z określeniem możliwego wpływu na opinię w sprawozdaniu biegłego rewidenta zgodnie z sekcją 705 AU-C Zmiany opinii w sprawozdaniu niezależnego biegłego rewidenta , jeżeli biegły rewident uzna, że pisemne oświadczenia nie są wiarygodne. W części 2 niniejszego artykułu zostaną zamieszczone przykładowe oświadczenia kierownictwa. Więcej informacjiTe zasoby eBooków, bez kredytów CPE, można uzyskać z mojej strony internetowej: Małe audyty wykonane w sposób łatwy i opłacalny Przeprowadzanie badań audytowych procedur bilansowych Seria szkoleń dla pracowników dla księgowych na poziomie podstawowym, nowych księgowych i liderów zaangażowania Kluczowe zagadnienia rachunkowe dla organizacji nienastawionych na zysk A Praktyczny Potpourri of Time Savings on Audits Ramy sprawozdawczości finansowej dla małych i średnich podmiotów Moja ekskluzywna prezentacja webcastów na oraz kursów samokształceniowych obejmujących różne zastosowania standardów audytu jest dostępna po kliknięciu w odpowiednie pole po lewej stronie mojej strony głównej, Zarejestrowani użytkownicy na mojej stronie otrzymują 20 procentowy rabat na materiały CPE prezentowane przeze mnie i wielu innych autorów na różne tematy zawodowe. Moją pomoc w zakresie doradztwa CPA w zakresie kontroli jakości, planowania audytów i przygotowania do wzajemnej weryfikacji można uzyskać, wysyłając wiadomość e-mail za pomocą zakładki «Kontakt z nami» na mojej stronie głównej. Zgodnie z art. 64 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 1047, ze zm.; dalej: uor), obligatoryjnemu badaniu przez podmiot uprawniony podlegają roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe grup kapitałowych oraz roczne sprawozdania finansowe – kontynuujących działalność: - banków, zakładów ubezpieczeń, zakładów reasekuracji, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych; - jednostek działających na podstawie przepisów o obrocie papierami wartościowymi oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi oraz alternatywnych spółek inwestycyjnych w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, w tym uprawnionych do posługiwania się nazwą „EuVECA" albo „EuSEF", a także jednostek działających na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych; - krajowych instytucji płatniczych i instytucji pieniądza elektronicznego; - spółek akcyjnych, z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji; - pozostałych jednostek, które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdania finansowe, spełniły co najmniej dwa z następujących warunków: – średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób, – suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2,5 mln euro (dla podmiotów, których rok obrotowy jest równy kalendarzowemu dla badań sprawozdań za rok 2017 kwota ta wynosi 11 060 000 zł), – przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 mln euro (dla podmiotów, których rok obrotowy jest równy kalendarzowemu dla badań sprawozdań za rok 2017 kwota ta wynosi 22 120 000 zł). Ponadto, jak przewidziano w art. 64 ust. 3 i 4 uor, badaniu podlegają również: - sprawozdania finansowe spółek przejmujących i spółek nowo zawiązanych, sporządzone za rok obrotowy, w którym nastąpiło połączenie; - roczne sprawozdania finansowe jednostek sporządzone zgodnie z MSR; - roczne połączone sprawozdania finansowe funduszy inwestycyjnych z wydzielonymi subfunduszami oraz roczne sprawozdania jednostkowe subfunduszy. Konsekwencje dla kierownika - Za prawidłowe sporządzenie sprawozdania finansowego i poddanie go obligatoryjnemu badaniu odpowiada kierownik jednostki, którego funkcję pełni zarząd. Jakie są dla niego konsekwencje niepoddania sprawozdania obowiązkowemu badaniu? Jaka jest odpowiedzialność kierownika jednostki, który jest jednocześnie jej pracownikiem? Ustawa o rachunkowości w art. 79 pkt 1 przewiduje sankcję karną za niedopełnienie obowiązku poddania sprawozdania finansowego badaniu przez biegłego rewidenta. Zaniechanie to jest zagrożone karą grzywny albo ograniczenia wolności. Przepisy uor nie precyzują wysokości wskazanych kar. Ustawowe „widełki", w granicach których wymierzana jest kara, zostały natomiast określone w przepisach kodeksu karnego. Wysokość kary w konkretnej sprawie ustala sąd, biorąc pod uwagę określone prawem okoliczności wpływające na wymiar kary. W związku z tym należy podkreślić, że dolegliwość sankcji nie będzie zależeć od tego, czy niepoddane badaniu sprawozdanie finansowe zostało następnie zatwierdzone, czy nie. Na podstawie § 2a rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 22 września 2015 r. w sprawie organów uprawnionych obok Policji do prowadzenia dochodzeń oraz organów uprawnionych do wnoszenia i popierania oskarżenia przed sądem pierwszej instancji w sprawach, w których prowadzono dochodzenie, jak również zakresu spraw zleconych tym organom (DzU poz. 1725, ze zm.), oskarżenie w zakresie czynu penalizowanego w art. 79 ust. 1 uor może zostać wniesione również przez naczelnika urzędu skarbowego. Cywilna lub dyscyplinarna W przypadku uchybienia art. 64 uor, oprócz odpowiedzialności karnej może wystąpić również odpowiedzialność dyscyplinarna oraz cywilna. Za prawidłowe sporządzenie sprawozdania finansowego i poddanie go obligatoryjnemu badaniu odpowiada kierownik jednostki. W przypadku, gdy kierownik jednostki jest jednocześnie pracownikiem tej jednostki (np. członkowie zarządu zatrudnieni na podstawie umowy o pracę), uchybienie obowiązkowi poddania sprawozdania finansowego obligatoryjnemu badaniu może zostać uznane za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych i być podstawą do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 1 października 1998 r. (I PKN 360/98). Skutki dla właściciela - Czy niepoddanie sprawozdania finansowego obligatoryjnemu badaniu ma niekorzystny wpływ na uprawnienia udziałowców? Na podstawie art. 53 ust. 3 uor podział lub pokrycie wyniku finansowego netto jednostek zobowiązanych do poddania obligatoryjnemu badaniu rocznego sprawozdania finansowego może nastąpić po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego przez organ zatwierdzający, poprzedzonego wyrażeniem przez biegłego rewidenta opinii o tym sprawozdaniu bez zastrzeżeń lub z zastrzeżeniami. Podział lub pokrycie wyniku finansowego netto, dokonany bez spełnienia tego warunku, jest nieważny z mocy prawa. Jednocześnie, np. w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, stosownie do art. 198 § 1 ustawy z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 1578, ze zm.) wspólnik, który wbrew przepisom prawa lub postanowieniom umowy spółki otrzymał wypłatę (odbiorca), obowiązany jest do jej zwrotu. Członkowie organów spółki, którzy ponoszą odpowiedzialność za taką wypłatę, odpowiadają za jej zwrot spółce solidarnie z odbiorcą. Nieważność z mocy prawa oznacza, że wspólnicy będą zobowiązani do podjęcia uchwały ponownie – tym razem po spełnieniu niezbędnych warunków (opinia biegłego rewidenta i zatwierdzenie sprawozdania finansowego). Zaniechania z poprzednich lat - Jak postępuje biegły rewident w przypadku stwierdzenia, że jednostka miała obowiązek poddania sprawozdania finansowego za poprzedni rok/lata obligatoryjnemu badaniu, ale tego nie uczyniła? Biegły rewident, który bada sprawozdanie finansowe danej jednostki po raz pierwszy, może w trakcie wykonywania procedur ustalić, że jednostka miała obowiązek poddania sprawozdania finansowego za poprzedni rok/lata obligatoryjnemu badaniu, ale tego nie uczyniła. Wskazówki dotyczące postępowania w takiej sytuacji można odnaleźć w niezobowiązującej Konsultacji Krajowej Izby Biegłych Rewidentów z czerwca 2016 r. pt. „Brak spełnienia obowiązku poddania obligatoryjnemu badaniu poprzednich sprawozdań finansowych". W takim przypadku należy: - poinformować jednostkę o stwierdzonych naruszeniach prawa, tj. braku poddania sprawozdania obowiązkowemu badaniu, konsekwencjach dla kierownika jednostki i wspólników; - uzyskać pisemne stanowisko kierownika jednostki dotyczące przyczyn wyżej opisanego naruszenia prawa; - przeprowadzić analizę okoliczności i ocenić potencjalne ryzyka występujące zarówno po stronie jednostki, jak i podmiotu uprawnionego do badania. Po przeanalizowaniu zebranych dowodów badania biegły rewident, kierując się istotnością i wpływem na rzetelność oraz prawidłowość sporządzonego przez jednostkę sprawozdania finansowego, dokonuje oceny czy może stwierdzić, że sprawozdanie finansowe, jako całość, nie zawiera istotnego zniekształcenia. Jeśli odpowiedź jest twierdząca, biegły rewident może zamieścić w opinii jedynie objaśnienie dotyczące zaistniałego naruszenia prawa. Jednak w przypadku, gdy w wyniku oceny uzyskanych dowodów badania biegły rewident stwierdzi, że sprawozdanie finansowe, jako całość, zawiera istotne zniekształcenie lub gdy nie jest w stanie uzyskać wystarczających i odpowiednich dowodów badania, aby stwierdzić, że sprawozdanie finansowe, jako całość, nie zawiera istotnego zniekształcenia – modyfikuje on opinię. Modyfikacja może polegać na wydaniu opinii z zastrzeżeniem, opinii negatywnej bądź stanowiska w sprawie odmowy wydania opinii. WNIOSEK - Za brak poddania sprawozdania finansowego obligatoryjnemu badaniu grozi odpowiedzialność karna w postaci kary grzywny bądź kary ograniczenia wolności. Oprócz odpowiedzialności karnej może wystąpić również odpowiedzialność dyscyplinarna (pracownicza) oraz cywilna. - Podział zysku bądź pokrycie straty bez poddania uprzednio sprawozdania obligatoryjnemu badaniu, jak również w przypadku wyrażenia innej opinii niż bez zastrzeżeń albo z zastrzeżeniem (tj. wyrażenia opinii negatywnej bądź stanowiska w sprawie odmowy wyrażenia opinii), jest nieważny z mocy prawa. - Biegły rewident, który bada sprawozdanie finansowe danej jednostki po raz pierwszy i w trakcie wykonywania procedur ustali, że jednostka miała obowiązek poddania sprawozdania finansowego za poprzedni rok/lata obligatoryjnemu badaniu, ale tego nie uczyniła, powinien zamieścić w opinii przynajmniej objaśnienie dotyczące zaistniałego naruszenia prawa.

oświadczenie zarządu dla biegłego rewidenta